17-07-09

De crisis is in krisis

Als er crisis is moet er iets veranderen. Er is crisis. Er verandert niets. Minder van wat anders, meer van hetzelfde. Zelfs de retoriek van 'verandering' is onveranderlijk. En het probleem is dat alles moet veranderen behalve wij (ik lijk wel een bidsprinkhaan of liefdadiger, wie weet zelfs een zwartkakker maar: even geduld!). & er dus niets te veranderen valt vermits het enige belangrijke, wij, mordicus hetzelfde wil blijven.

De crisis: we hebben gemiddeld genomen teveel privé-schuld gemaakt; daar zijn we met zijn allen danig van verschoten; plots begonnen wij gemiddeld genomen teveel te sparen; dus moeten we publieke schuld opbouwen anders valt het helemaal stil - dit is de lezing van Japanners, Nobelprijswinnaars en born again neo-liberalen zoals onze eigenste De Grauwe. Perfekt! Geen probleem. Vooral doen. Afkicken van risiko is zoals alle afkicken: pijnlijk en best begeleid door eksterne professionele hulp. En dat het vlug moge voorbij gaan, dan kan als terug rustig voort; dit is namelijk maar de theorie van de crisis. Eens uit de crisis zijn we weer neo-liberaal - met wat nieuwe jobs voor ekonomisten in regulatoren, maar gewoon neo-liberaal.

Eens uit de crisis geldt de kontrareformatie. Vrijheid van kapitaal - en tering naar de nering voor de staat; want niet U maar de staat leefde boven zijn stand (kollektieve geheugens zijn vreemde dingen, ze vermogen alleen de onmiddellijk voorgaande te onthouden). Dus dan zijn we weer in de jaren 70. En dats is goed: voor wie rijk is, of voor wie zijn leven wil gebruiken om zich eerst, en vooral, dood te werken. Dat is wat we kunnen voorspellen: onze nieuwe konsensus zal door deze crisis niet doorbroken worden. De crisis is in krisis. Niemand die macht heeft, heeft baat bij het breken van konsensus.

Hetzelfde verhaal dan maar, vanuit een minder gemiddeld standpunt. Als je pakweg een miljoen een paar jaar voor de crisis dan had je wellicht 10 miljoen toen de crisis uitbrak. Met wat ongeluk zal je daar na de crisis een 5 miljoen van overhouden. Dat zal 5 miljoen zijn waar velen naar snakken, als de greep van de crisis lost, en die je dus duur kan verkopen. Neem aan dat je geen ongelooflijke oen bent - en dat je je uiteraard zonder problemen doodwerkt zoals iedereen van iedereen verwacht -; dan ga je op een paar jaar tijd zeker 20 miljoen hebben. Misschien koop je dan wel eens een vliegtuig (zeiljachten zijn zó passé tegen dan). Je omgeving zal dat ook willen - en hun kinderen zullen weten dat doodwerken het risiko is dat je moet nemen als je de bescheiden luxe van een vliegtuig wil smaken.

Nog eens hetzelfde verhaal, terug vanuit een gemiddeld standpunt dat geen geld in de pocket had voor de crisis. Jammer maar helaas, zij kunnen niet sparen; & als de crisis voorbij is dan zal er slechts interesse zijn in hun kapaciteit om zich zo dood als een pier te werken (want aan dood hout hebben we niets, of wel?). Tot een vliegtuig gaan ze gemiddeld genomen niet komen maar dat is allemaal zo erg niet; als ze er om welke reden dan ook niet meer in slagen zich dood te werken dan is het miserie troef want de staat moest besparen, ontvetten, enzovoort (& trouwens - hangmatten zijn verslavend & geven het slechte voorbeeld - wie gaat zich nog dood willen werken als ze zien dat je gelukkig door het leven kan zonder vliegtuigen en zo?).

Drie keer hetzelfde verhaal maar misschien is dit nog wel het simpelst. Nu zijn we er met z'n allen over eens dat we solidair moeten zijn met de rijken. Geen revoluties & geen oproer, zachte landing voor mensen met 10 miljoen of zo. Misschien zwembad opgeven maar liefst niet meer.

Fair enough, maar zij die denken dat de rijken solidair gaan zijn met de rest eens 't voorbij is: steek de hand de lucht in. Hmmm, yep, alleen een paar verdwaalde Opus Dei monniken. As much was to be figured.

Dat is de krisis van de crisis: er verandert niets & dus gaan we een decennium of zo maar wat voorthobbelen. Te rijk voor revolutie en te moe om tevreden te zijn.

De oplossing is nochthans simpel (maar probeer eens een publieke figuur te vinden die het hiermee publiekelijk eens zou willen zijn; en neen: communisten & fascisten tellen niet mee). Na de crisis moeten de rijken solidair zijn met de rest van ons. Het is niet nodig dat ze ons graag zien, noch zelfs dat ze ons het allerbeste wensen, en ze moeten het al helemaal niet doen omdat ze er betere mensen van worden. Ruim volstaat het dat ze het doen omdat het voor iedereen, en dus ook voor hen, best is (yep, dat is dus Rawls).

Dat betekent dat de belastingen niet verminderd moeten worden - want belastingen moeten altijd eksakt zo hoog zijn als demokratische verwachting op dienstverlening - maar ze moeten verschoven worden naar kapitaal. Bijvoorbeeld alle vermogen dat per hoofd boven de 75.000 Euro en een eigen huis uitkomt. Kapitaalsvlucht zal niet meer onze zorg zijn; zover zijn ze al in de huidige konsensus dat bankgeheim echt voor niets en niemand goed is.

Ah ja, en écht solidair. Dus een vliegtuig mag zeker, als het iemand belieft. Of een hoer, een 4*4 zelfs als dat voor één of andere vreemde reden demokratisch mag - maar geen medische zorgen buiten de algemene ziekteverzekering. Niets, nada en zilch. Ofwel de belastingen omhoog en meer zorg voor iedereen. Ofwel belastingen omlaag en minder zorg voor iedereen.

Dat laatste lijkt ekstreem maar geloof me vrij: ooit is de krisis van de crisis voorbij. Dan zullen mensen zich niet meer verplicht voelen om moe te zijn vooraleer ze zich tevreden mogen voelen. Met dat vleugje Zen - en niets meer dan een vleugje - zal men voor Dignitas niet meer naar Zwitserland moeten gaan.