07-05-09

Centraal-geleid plan-kapitalisme

Terecht zijn we blij grotendeels verlost te zijn van het kommunistische waanidee van centrale planning. Als de enkelen beslissen over het lot van de velen dan winnen de belangen van de enkelingen altijd op die van de velen. Zelfs als de enkelen het erg goed menen; het probleem is namelijk dat al dat goedbedoeld optimalizeren slecht is, en noodzakelijkerwijze slecht is. Voeg aan de overtuiging dat je het goed bedoelt de overtuiging toe dat het noodzakelijk is precies zó te optimalizeren als je het zelf uitgedokterd hebt en - voilà - het doel heiligt de middelen.

Dat is een erg liberaal idee. Dat is het idee van die denkers die het neo-liberalisme uitdachten. De ironie wil dat na 30 jaar of zo van 'neo-liberaal' beleid we terug bij af zijn. Nog nooit is de macht zo gekonsentreerd geweest, & nog nooit is optimalizatie en planning zo belangrijk geweest; we herkennen het alleen niet als eenzelfde fout omdat de enkelingen niet meer in een PolitBuro zitten maar ten hoogste af en toe, in Davos of zo, in beeld komen in al hun rijkdom (en zelfverklaarde wijsheid).

Eigenlijk is de ironie vergelijkbaar met de ironie van het communisme dat onder het mom van bevrijding van de arbeidersklasse van allen geketende paupers maakt.

Want wat is er gebeurd? Er mocht geen regulering meer zijn en dus koncentreerde 't kapitaal zich: konsolidatie. Het volk moest aandeelhouder worden, en dus was bezit zo verspreid dat je er geen zeg meer over had: technokratie. Technokraten moeten wel optimalizeren volgens een plan & dus heiligt hun doel hun middelen: de nieuwe goden dalen neer op aarde. De machine moet blijven draaien - en dus komt er weer de hofhouding van weleer: de 19de eeuwse administratie.

Oef, dat is ingewikkelder dan ik dacht. Een voorbeeld - multinationals met, pakweg, een bruto produkt vegelijkbaar een vroger Oostblokland. Planners zijn er nodig - en kontroleurs - en propaganda om de juiste weg te behouden - en normen & waarden om de 'burgers' te screenen op hun korrekte burgerlijkheid. Maar zo'n multinational is kwetsbaar alleen en dus is er een soort Warschaupakt nodig om de instabiliteit te bewaren (om kompetitie van kleineren uit te sluiten, om de aanvallen vanuit landen op de soevereiniteit van de megalomanie af te slaan). Dat pakt zijn de think-tanks, de regulering van het gedachtengoed van deregulering, een konstante dreiging van aanvoer van mensen die 'wel nog bereid zijn zich te schikken'.

De dreiging op de vrijheid van het individu (& zelfs op de vrijheid van de markt van échte goederen en diensten voor die individuën) wordt niet meer herkend. Want ze is niet meer te fotograferen zoals Brezjnev destijds. Ze is niet langer geografisch, & ze is niet van deze kultuur tegen een andere. De macht wordt slechts via de staten uitgeoefend en de schuld ligt dan ook altijd bij de staten. De macht van die 'nieuwe konsensus' is amorf en de wijzen zijn altijd ondernemers, academici, journalisten, & nooit politici want de politici zijn slechts de gewapende arm van die amorfe macht - zij zijn het die de wetten stemmen die ons langer doen werken (de wetten die ze wel moeten stemmen op straffe van het straffen van hun burgers door de NAVO van het kartel van technokraten).

Dit is beter dan het kommunisme want: dit kan geschreven worden zonder risiko op represailles; de amorfe macht heeft nog altijd sterke armen maar de fijne motoriek van de Stasi of andere gedachtenpolitie is opgegeven voor de anonimiteit ervan. En toch is het niet goed genoeg.

Wat er moet veranderen is niet het debat in de marge over meer of minder staat, & over meer of minder sociale zekerheid. Als je alle ontwikkelde landen bekijkt dan is de variatie op een schaal van 100 tussen bijv Zweden en de VS iets van 41 tegen 53 (en het is een kwestie van fine-tuning en toevallige omstandigheden of je dichter bij de 55 moet zitten of niet).

Wat er moet veranderen is een nieuwe verdeling van de macht. Er moet 'n scheiding komen tussen macht gebaseerd op vermogen en macht gebaseerd op demokratie - eerst en vooral moet er een absolute limiet zijn op vermogen (geen bedrijven die er een grotere omzet op nahouden dan Luxemburg) & tweedens moeten er zeer kleine organizaties zijn met volstrekte en volstrekt gelegitimeerde soevereiniteit (die, door simpele wetgeving, die limieten kunnen aanpassen aan de omstandigheden. En ten derde: qua personen moet er een strikte scheiding zijn tussen de 2 - en gevangenis voor al diegenen die die scheiding ook maar enigszins compromitteren (dat laatste, helaas voor hen, diskwalificeert eenieder die nu politiek aktief zijn).

(de details zijn wellicht vatbaar voor verbetering, LOL)

De commentaren zijn gesloten.