18-01-09

Het falen van 'sukses'

'Ergens suksesvol in zijn.' - dat is de dwingende opdracht die de 20ste eeuw meegaf aan ons allen. Laat me eens filosofisch zijn (met dank aan ene Gilbert Ryle) en laat me dat suksesvol zijn vergelijken met, hmm, 'iets leuk vinden'. Als je iets leuk vindt is de verleiding groot om te denken dat er 2 dingen gebeuren - uiteraard doe je iets (lezen, neuken, ...) maar tegelijkertijd neem je deel aan de essentie van iets dat je als 'leukheid' kan bestempelen. Die laatste gebeurtenis is een persoonlijk gevoel, & alsdusdanig essentieel (althans in de simplistische opvatting van individualiteit).

Dat kan dus niet kloppen. Hetgene wat we leuk vinden & dat dus echt persoonlijk is, wordt zo namelijk de bijkomstigheid terwijl het meest onpersoonlijke ons doel wordt als zogenaamd 'vrij' individu.  De fout ligt simpelweg in het feit dat er niet 2 dingen, maar slechts eentje gebeurt. Wat er gebeurt is dat je leest, neukt of geneukt wordt en dat dat lezen, neuken of geneukt worden - tja - 'plezant is'. Leukheid, of plezier, zoeken op zich is een zoektocht zonder voorwerp want plezier is iets dat komt terwijl je iets doet dat, zo merk je dan al doende, plezier geeft.

En zo is het dus ook met sukses. Alleen tracht sukses nog meer zijn eigen leven te leiden dan plezier want als je 'ergens suksesvol n bent' lijkt hetgene waar je sukses mee bereikt bijna volledig verdwenen en lijkt het enige dat nog over is 'sukses' zelf. Het is alsof de Mount Everest beklimmen zich beperkt tot op zijn top staan, en naar de kamera te zwaaien; alsof verliefd zijn een fakultatieve periode is die het huwelijk voorafgaat. Misschien lach je met die vergelijkingen maar feit is dat het laatste - tot zeer onlangs - overal de regel was, terwijl het eerste vanaf het begin een belangrijk aspekt was en meer en meer het belangrijkste aspekt wordt (waarom zou je ook de Mount Everest beklimmen behalve om een vlag te planten op de top?).

Door sukses los te zien van de gebeurtenis of aktiviteit waarin sukses bereikt wordt komen we in een tweede anomalie terecht. Sukses wordt individueel terwijl (zie twee paragrafen hierboven) het streven van het individu iets onpersoonlijks zou zijn.

De kombinatie van individuën die iets onpersoonlijks nastreven is niets anders dan het falen van 'sukses'. Het is een gevaarlijk falen. Zeker zo gevaarlijk als staten en volkeren die iets bijna persoonlijks nastreven. Het is gevaarlijk zoals God, staat, en volk gevaarlijk zijn: het reduceert het individu tot iets wat kwantificeerbaar goed is - het is dan ook een mechanistisch idee van menselijkheid. Hoe goed het ook is om op z'n minst al het individu centraal te stellen zo nieuw is het gevaar dat individu te isoleren - als individu - van zijn of haar omgeving door de individualiteit te limiteren tot zijn 'verwezenlijkingen'; alsof er verwezenlijkingen konden zijn zonder individuën die iets verwezenlijken in de kontekst van andere individuën.

Sukses is het modewoord. Men denkt dat het modewoord een woord is dat naar iets 'op zich' moet refereren zoals het woord 'eend' refereert naar eenden. In die zin zal het zaak zijn om ons van het woord 'sukses' te ontvoogden (zoals we ons nog altijd aan het bevrijden zijn van het woord 'God'). Uiteraard is er niets verkeerds aan iets, bijvoorbeeld een stuk over het falen van 'sukses', met sukses te doen; als & indien we ook werkelijk iets met sukses slagen te doen in plaats van zomaar suksesvol te zijn abstraktie makende van wat we menen te moeten doen en van wat anderen er aan kunnen hebben. Twee abstracties die misschien op zich onmogelijk zijn en toch zeer reëel aanleiding kunnen geven tot Frankensteiniaanse gedrochten van levens; tot en met een Brave New World.

Doe dus vooral wat jij uit zeer individualistische overwegingen wil doen, en meent te kunnen doen. Je zal nooit in een situatie komen dat het iets is dat losstaat van wat anderen willen dat je doet of denken dat je kan doen. Wat je wil en kan doen zal (& dat zal altijd zo zijn) mee bepaald zijn door een omgeving van andere individuën en je zal er sukses mee hebben (hoewel niet noodzakelijk kwantificeerbaar met één en dezelfde maatstaf onafhankelijk van wat het is dat je wil doen want: doen en meten zijn nu eenmaal niet van hetzelfde soort).

(Pfff, sorry, misschien was dit eerder iets voor in het Engels op die andere blog. Tja, nood breekt wet. Misschien een andere keer met meer sukses opnieuw geprobeerd, aldaar)

De commentaren zijn gesloten.