16-06-08

Optimisme is geen morele plicht

Het klinkt lekker. Meer nog als het in het Engels gedebiteerd wordt. Maar het is niet waar omdat enkele hooggeboren jonge liberale veulens het te pas en te onpas citeren. Misschien helpt het hen moreel om te gaan met een miserie die meer en meer mensen aan den lijve ondervinden en die erg rechtstreeks in verband staat met andere meningen die ze klakkeloos overnemen onder 't mom van liberalisme. Dat maakt echter onze rekening niet, en nog minder die van zij die de onderkant van de maatschappij leren ontdekken.
Optimisme is inderdaad een waardevol goed - te waardevol om eventjes met kristelijk, of neo-liberaal, jeugdbewegings-enthousiasme onder deugd, plicht, of zelfs maar moraliteit te plaatsen. Optimisme heeft zo´n kuratele helemaal niet nodig. Het is niet iets wat je moet voelen. Zelfs niet iets wat je voelt. Het is simpelweg de rationale instelling. Het gebruik van je verstand is voldoende om optimist te worden. Een depressief, maar overigens eerder verstandig(e), man (of vrouw) zal, maatschappelijk gezien, optimist zijn.
Wat nog komen moet zal immers ongetwijfeld beter zijn. Het zal beter zijn om de simpele reden dat in het konflikt ratio-buikgevoel de ratio 1000 veldslagen gewonnen heeft en slechts enkele verloren. De enkele nederlaag is altijd een kwestie van een opstoot van deugden en plichten, normen en waarden en al dat soort kristelijk jeugdbewegings-enthousiasme - elke nederlaag is slechts een tijdelijke en een lokale achteruitgang. Het verstand kan niet verliezen en dat is de reden dat de instelling van het verstand die van het optimisme is.
Stel dat het gedoe van deugden en daarmee samenhangend ongedogen tot struktureel overwicht zou komen. We zouden snel tot een brij van lokale, en ideologische, 'eigen deugd eerst´ komen. De maatschappij die met iets meer verstand deze brij aanpakt (en dus met iets minder deugd) zou zonder enige kompetitie zijn. En dus winnen. Zodat we meteen weer op het pad zitten van meer verstand. Dat is optimisme. Niet ´ik denk dat het beter zal gaan - want het omgekeerde is immoreel' maar 'het verstand wint het met forfaitcijfers in de wedstrijd met de emotie - en het verstand leidt tot vooruitgang'.
Blijft de verdomde plicht om verstandig te zijn, de enige plicht, en dus niet te hopen of te willen of overtuigd te zijn dat of het beste te wensen of ..... Hoe meer verstand hoe minder nood tot deugd, tot plicht en tot maatschappelijke emoties in de vorm van religie of haar surrogaten en derivaten. Optimisme is geen morele plicht, optimisme is de verstandige instelling. En verstand is voor eens en voor altijd de enige bron van moraliteit.

De commentaren zijn gesloten.